Waarom complimenten soms ongemakkelijk voelen

"Wat goed gedaan!" Ik weet nog dat iemand dat ooit tegen mij zei na een training die ik had gegeven. Mijn eerste reactie was niet: "Dank je wel."
In plaats daarvan zie ik: "Ach, ik had geluk dat de groep zo leuk was."
Pas later besefte ik hoe automatisch dat ging. Alsof ik een compliment zo snel mogelijk weer terug moest geven aan de ander. Alsof ik het niet helemaal mocht aannemen.

Misschien herken jij dat ook.

Wanneer iemand je complimenteert, voel je je ongemakkelijk. Je lacht wat, maakt een grapje of wijst meteen op alles wat beter had gekund. Of dat het leuke jurkje een gelukje van de uitverkoop was.
Dat heeft meestal weinig met bescheidenheid te maken, want vaak heeft het een diepere oorzaak.

Als je vroeger bent gepest, vaak bent afgewezen of bent opgegroeid met veel kritiek, dan heb je misschien onbewust geleerd dat positieve aandacht niet veilig is. Dat je niet te veel moet opvallen. Dat je vooral niet naast je schoenen moet lopen. Meisjes leren daarnaast ook vaak dat ze lief en aardig moeten zijn.

Je zelfbeeld wordt dan gevormd door de boodschappen die je jarenlang hebt gehoord of gevoeld. Ik ben pas oké als ik aardig ben. Of ik ben niet goed genoeg. Ik doe het nooit goed. Ik ben lastig. Ik hoor er niet echt bij.

Wanneer iemand dan ineens zegt dat je iets goed hebt gedaan, botst dat met het beeld dat diep van binnen over jezelf is ontstaan. Het compliment is oprecht, maar je onderbewuste kan dit simpelweg niet rijmen met wat het al jarenlang gelooft.

Daarom voelt een compliment soms ongemakkelijk. Dit komt omdat een oud deel in jou nog steeds moeite heeft om te geloven dat je het waard bent. Dat je oké bent, ongeacht wat je doet.

Het mooie is dat dit onbewuste zelfbeeld kan veranderen. Want hoe fijn zou het niet zijn om heel blij te worden van een compliment? Om een compliment volledig te kunnen aannemen zonder het te bagatelliseren of je verplicht te voelen iets aardigs terug te zeggen. Dit kun je doen door de oude pijn en overtuigingen die onder het ongemak liggen te helen.

Hoe kun je een compliment echt aannemen?

De volgende keer dat iemand je een compliment geeft, probeer dan eens niet direct iets terug te zeggen of het weg te wuiven. Dit kun je doen:
Adem rustig in.
Kijk de ander aan. Glimlach.
En zeg alleen: "Dank je wel." En verder helemaal niets. Zo simpel is het.

Misschien voelt het nog wat onwennig en dat is logisch. Je gaat merken dat je de neiging hebt om iets terug te zeggen. Slik deze woorden in. Hoe vaker je dit doet, hoe makkelijker het gaat om een compliment ‘gewoon’ aan te nemen. Jouw dank en glimlach zijn al superwaardevol voor de complimentgever.
Daar begint herstel. Niet alleen van het ontvangen van een compliment, maar van het langzaam opnieuw geloven dat jij, precies zoals je bent, de moeite waard bent.

Herken je dit?

Veel volwassenen met een pestverleden of relationeel trauma ervaren hetzelfde. In een persoonlijke herstelsessie onderzoeken we hoe je deze patronen kunt doorbreken. Wroeten in het verleden is hierbij niet altijd nodig.